W piątek, 27 marca 2026 roku, odbyło się w formule online drugie spotkanie Inkubatora Badawczego PSPO.
W ramach seminarium dr hab. Paweł Jurek (Uniwersytet Gdański oraz Gdański Uniwersytet Medyczny) wygłosił krótki referat pt. „Między primingiem a interwencją: jak projektować eksperymenty dla takich zmiennych jak klimat organizacyjny, przywództwo i postawy pracowników?”. Wystąpienie dotyczyło metodologicznych ograniczeń krótkoterminowych manipulacji eksperymentalnych stosowanych w badaniach nad zjawiskami organizacyjnymi.
Punktem wyjścia były wyniki dwóch randomizowanych eksperymentów online, w których próbowano aktywizować klimat psychologiczny w miejscu pracy za pomocą zadań typu recall. Przedstawione analizy wskazywały, że manipulacje tego rodzaju mogą zwiększać rezygnację z udziału w badaniu oraz że ich skuteczność zależy od wcześniejszych doświadczeń uczestników. Zwrócono uwagę, że osłabia to podstawy do wnioskowania przyczynowego i rodzi pytania o adekwatność primingu w badaniach nad konstruktami społecznie zakorzenionymi, takimi jak klimat organizacyjny czy przywództwo.
Prelegent odniósł te wyniki do klasyfikacji manipulacji eksperymentalnych zaproponowanej przez Schabrama i współpracowników (2024), rozróżniającej projekty typu treatment i prime, oraz postawił pytanie o warunki, w jakich poszczególne procedury badawcze pozostają trafne teoretycznie i wykonalne metodologicznie.
W dyskusji po referacie udział wzięła dr Anita Pollak, prof. Uniwersytetu Śląskiego, która odniosła się do przedstawionych wyników i ich implikacji metodologicznych. Podkreśliła znaczenie precyzyjnego rozróżnienia między manipulacją a pomiarem oraz zwróciła uwagę na potrzebę poszukiwania alternatywnych sposobów operacjonalizacji złożonych zmiennych organizacyjnych.
W dalszej części spotkania uczestnicy seminarium dyskutowali nad możliwymi alternatywami dla prostych manipulacji typu prime, wskazując m.in. na winiety organizacyjne, mikrozadania interwencyjne, badania podłużne oraz quasi-eksperymenty.
Spotkanie stworzyło przestrzeń do rzeczowej dyskusji nad projektowaniem badań eksperymentalnych w psychologii organizacji oraz nad lepszym dopasowaniem procedur badawczych do charakteru analizowanych konstruktów.